Bengu
New member
“Teknoloji değişmiş ama sayıların doğru okunması hâlâ önemli,” dedi.
Hasan Amca bu sözü beğendi.
“Evet. Bir fiyatı yanlış okumak, küçük bir hata gibi görünebilir. Ama bazen bir bütçeyi, bir sipariş miktarını veya bir hesabın sonucunu değiştirebilir.”
Bu konuşma, matematiğin gündelik hayattaki yerini görünür kıldı. Sayı değeri ile basamak değeri arasındaki fark, soyut bir ders konusu gibi görünse de insanların ekonomik kararlarında ve günlük hesaplarında temel bir rol oynar.
Üstelik bu bilgiye ulaşmak için herkesin aynı öğrenme yolunu izlemesi gerekmez. Mert hesap yaparak, Elif örnekler üzerinden anlatarak, Kerem karşılaştırmalar kurarak, Zeynep ise günlük hayatla bağlantı kurarak ilerliyordu.
Farklı yaklaşımlar, aynı sorunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı oluyordu.
6. Bölüm: Zeynep'in Düzenlediği Sayı Oyunu
Ertesi gün Zeynep, sınıfta küçük bir oyun düzenlemeyi önerdi. Öğretmeninin izniyle tahtaya birkaç sayı yazdı:
- 7.432
- 6.105
- 9.876
- 2.340
Her öğrenciden bir sayı seçmesini ve seçtiği sayıdaki rakamların sayı değerleriyle basamak değerlerini açıklamasını istedi.
İlk öğrenci 7.432 sayısını seçti.
“7'nin sayı değeri 7, basamak değeri 7.000. 4'ün sayı değeri 4, basamak değeri 400. 3'ün sayı değeri 3, basamak değeri 30. 2'nin sayı değeri de basamak değeri de 2.”
Ardından başka bir öğrenci 6.105 sayısını inceledi.
“6'nın basamak değeri 6.000. 1'in basamak değeri 100. Ortadaki 0'ın değeri 0. Son rakam olan 5'in sayı değeri ve basamak değeri 5.”
Oyun ilerledikçe öğrenciler bir örüntü keşfetti. Birler basamağındaki rakam ne olursa olsun, sayı değeri ile basamak değeri birbirine eşitti.
Zeynep bu kez soruyu biraz değiştirdi:
“Peki, onlar basamağındaki rakamın sayı değeriyle basamak değerinin eşit olması mümkün mü?”
Mert hemen cevap verdi:
“Rakam 0 ise ikisi de 0 olur.”
Ayşe Hanım bu cevabın üzerine önemli bir açıklama yaptı.
“Evet, 0 rakamı için böyle bir eşitlik vardır. Fakat normalde rakamın basamak değerini sayı değeriyle aynı yapan temel özellik, birler basamağında bulunmasıdır. Diğer basamaklarda ise 0 dışındaki rakamların basamak değerleri, sayı değerlerinin 10, 100, 1.000 gibi kuvvetlerle çarpılmasıyla oluşur.”
Bu açıklama, sorunun daha dikkatli anlaşılmasını sağladı. Çünkü “Hangi rakam?” sorusu bazen tek bir rakamın adını istemek için kullanılsa da matematiksel olarak en doğru cevap, rakamın bulunduğu basamağı belirtmektir.
Başka bir ifadeyle, birler basamağındaki rakamın sayı değeri ile basamak değeri eşittir. Ayrıca 0, bulunduğu basamak ne olursa olsun sayı değeri ve basamak değeri bakımından 0'a karşılık gelir.
Siz de oyunu deneyebilirsiniz: 4.582 sayısında hangi rakamın sayı değeri ile basamak değeri aynıdır? Peki, 0 içeren bir sayı seçerseniz açıklamanızda hangi ayrıntıyı belirtirsiniz?
7. Bölüm: Doğru Cevaptan Daha Fazlası
Etkinliğin sonunda öğretmen, öğrencilerden öğrendikleri en önemli şeyi bir cümleyle anlatmalarını istedi.
Mert, “Bir problemi çözmek için önce onu küçük adımlara ayırmak gerekir,” dedi.
Kerem, “Aynı soruyu farklı örneklerle kontrol etmek, cevabımızdan emin olmamızı sağlar,” diye ekledi.
Elif, “Bir konuyu anlamayan kişiye farklı bir örnek sunmak, onun öğrenmesine yardımcı olabilir,” dedi.
Zeynep ise “Bir bilgiyi günlük hayatla ilişkilendirdiğimizde onu hatırlamak kolaylaşır,” diye konuştu.
Öğretmen hepsini dinledikten sonra tahtaya büyük harflerle şu cümleyi yazdı:
“Doğru cevap önemlidir; fakat doğru cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak daha kalıcı bir öğrenme sağlar.”
Bu cümle, hikâyenin matematiksel yönünün ötesine geçiyordu. Çünkü gerçek hayatta da insanlar problemleri farklı biçimlerde ele alır. Bazıları önce verileri sıralar, bazıları insanları dinler, bazıları geçmiş deneyimlerini hatırlar, bazıları ise yeni bir yöntem dener.
Stratejik düşünmek ile empati kurmak birbirinin karşıtı değildir. Bir problemi çözmek için plan yapmak kadar, çözümün başkalarını nasıl etkileyeceğini düşünmek de değerlidir. Aynı şekilde insanları anlamaya çalışmak, mantıksal düşünmenin önüne geçmez; çoğu zaman daha iyi sorular sormamızı sağlar.
Hikâyedeki karakterlerin katkısı da buradan doğuyordu. Mert'in planı, Elif'in açıklama biçimi, Kerem'in karşılaştırmaları ve Zeynep'in oyunu birbirini tamamladı.
Hiçbiri tek başına bütün öğrenme sürecini üstlenmedi. Birlikte düşündüklerinde ise sorunun cevabı herkes için daha anlaşılır hâle geldi.
8. Bölüm: Matematik Sorusu Üzerinden Toplumsal Bir Bakış
Bu küçük hikâyenin toplumsal yönü de var. Eğitimde bazen çocuklardan yalnızca doğru cevabı vermeleri beklenir. Hızlı cevap veren öğrenciler başarılı, daha fazla düşünen veya açıklamaya ihtiyaç duyan öğrenciler ise yavaş olarak görülebilir.
Oysa öğrenme tek bir hızdan ibaret değildir.
Bir öğrencinin doğru cevabı hemen bulması, onun her zaman en iyi açıklamayı yapacağı anlamına gelmez. Bir başka öğrencinin konuyu anlaması daha uzun sürebilir; ancak öğrendiğinde bunu başkalarına son derece açık biçimde aktarabilir.
Benzer şekilde, stratejik düşünmenin erkeklere, empatik yaklaşımın kadınlara ait olduğu gibi genellemeler de bireylerin gerçek yeteneklerini açıklamakta yetersiz kalır. Bu tür özellikler kişilik, deneyim, eğitim ortamı ve toplumsal beklentilerle şekillenebilir. Her erkek aynı şekilde düşünmediği gibi her kadın da aynı iletişim tarzını benimsemez.
Hikâyemizde erkek karakterlerin planlama ve çözüm geliştirme yönleri, kadın karakterlerin iletişim ve öğrenmeyi kolaylaştırma yaklaşımları öne çıkmış olsa da bu özellikler yalnızca tek bir cinsiyete ait değildir. Mert arkadaşını anlamaya çalışabilir, Elif stratejik bir plan hazırlayabilir, Kerem empatik davranabilir, Zeynep ise analitik bir çözüm geliştirebilir.
Asıl mesele, insanların belirli kalıplara uyması değil, sahip oldukları farklı becerileri ortak bir amaç için kullanabilmesidir.
Matematik sınıfında başlayan bu küçük olay, toplumsal hayata dair daha büyük bir soruyu da gündeme getiriyor: Birbirimizden farklı düşünmemizi bir engel olarak mı görüyoruz, yoksa birlikte daha iyi sonuçlara ulaşmamızı sağlayan bir fırsat olarak mı?
9. Bölüm: Sorunun Matematiksel Cevabı
Hikâyemizin başındaki soruya yeniden dönelim:
Sayı değeri ve basamak değeri eşit olan rakam hangisidir?
Cevap, temel matematik öğretiminde birler basamağındaki rakamdır.
Bunu anlamak için iki kavramı birbirinden ayırmak yeterlidir.
- Sayı değeri: Rakamın kendi değeridir. Örneğin 8 rakamının sayı değeri 8'dir.
- Basamak değeri: Rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değerdir. Örneğin 8 rakamı yüzler basamağındaysa basamak değeri 800 olur.
4.268 sayısını düşünelim:
- 4'ün sayı değeri 4, basamak değeri 4.000'dir.
- 2'nin sayı değeri 2, basamak değeri 200'dür.
- 6'nın sayı değeri 6, basamak değeri 60'tır.
- 8'in sayı değeri 8, basamak değeri 8'dir.
Son rakam olan 8 birler basamağında bulunduğu için iki değer eşittir.
Burada sıfırla ilgili küçük bir matematiksel ayrıntıyı da unutmamak gerekir. Örneğin 2.305 sayısında onlar basamağındaki 0'ın sayı değeri de basamak değeri de 0'dır. Dolayısıyla soru kelimesi kelimesine ele alındığında, sıfırın bulunduğu basamakta da iki değer eşit olabilir. Ancak genel kuralı ifade eden klasik okul sorusunun beklenen cevabı, birler basamağındaki rakam şeklindedir.
Bu ayrım, matematikte soruları dikkatle okumanın önemini gösterir. Doğru cevabı vermek kadar, cevabın hangi koşullarda doğru olduğunu açıklamak da gerekir.
10. Bölüm: Forumda Birlikte Düşünelim
Arkadaşlar, hikâyenin sonunda sizlere birkaç soru bırakmak istiyorum. Çünkü bazen basit bir matematik sorusu, farklı düşüncelerin paylaşılması için güzel bir başlangıç olabilir.
1. 7.593 sayısında sayı değeri ile basamak değeri eşit olan rakam hangisidir? Cevabınızı yalnızca rakamı yazarak değil, nedenini açıklayarak paylaşabilir misiniz?
2. 8.402 sayısında sıfırın bulunduğu basamağı düşündüğümüzde, sayı değeri ile basamak değerinin eşitliği hakkında ne söyleyebiliriz?
3. Sizce matematikte bir sorunun cevabını ezberlemek mi daha önemlidir, yoksa o cevabın mantığını anlamak mı? Neden?
4. Bir konuyu anlamayan arkadaşınıza yardım ederken hangi yöntemi kullanırsınız: örneklerle anlatmak, çizim yapmak, günlük hayattan bir olay seçmek veya birlikte alıştırma çözmek?
5. Siz de çocukluğunuzda matematikle ilgili yaşadığınız, bugün hatırladığınızda sizi gülümseten bir anı paylaşmak ister misiniz?
Bazen bir sorunun cevabı yalnızca bir satırda yazılabilir. Fakat o cevaba ulaşırken kurduğumuz bağlantılar, yaptığımız açıklamalar ve birbirimizden öğrendiklerimiz çok daha uzun bir yolculuğa dönüşebilir.
Bu hikâyede dört arkadaşın keşfettiği şey yalnızca basamak değeri değildi. Aynı zamanda birlikte düşünmenin, farklı yöntemleri denemenin ve bir bilgiyi başkasının anlayabileceği biçimde anlatmanın değeriydi.
Matematikte temel kuralı hatırlayalım: Birler basamağındaki rakamın sayı değeri ile basamak değeri eşittir. Sıfır gibi özel durumları değerlendirdiğimizde ise sorunun ifadesini dikkatle incelemek ve matematiksel açıklamamızı açıkça belirtmek gerekir.
Şimdi sıra sizde: Sizce günlük hayatta sayıların basamak değerini bilmek en çok hangi durumlarda işimize yarar? Yorumlarda kendi örneğinizi paylaşın; belki sizin verdiğiniz bir örnek, bu konuyu anlamakta zorlanan başka birine yardımcı olur.
Kaynak ve matematiksel dayanak
Bu yazıdaki açıklamalar, ilköğretim düzeyinde öğretilen onluk sayı sistemi, rakamların sayı değeri ve basamak değeri kavramlarına dayanmaktadır. Tarihsel bölümde ise Hint-Arap rakamlarının ve basamak değerine dayalı sayı yazımının genel tarihsel gelişimi esas alınmıştır. Hikâyedeki karakterler ve olaylar kurgusaldır; gerçek kişilere ait yaşanmışlık iddiası taşımaz.
Hasan Amca bu sözü beğendi.
“Evet. Bir fiyatı yanlış okumak, küçük bir hata gibi görünebilir. Ama bazen bir bütçeyi, bir sipariş miktarını veya bir hesabın sonucunu değiştirebilir.”
Bu konuşma, matematiğin gündelik hayattaki yerini görünür kıldı. Sayı değeri ile basamak değeri arasındaki fark, soyut bir ders konusu gibi görünse de insanların ekonomik kararlarında ve günlük hesaplarında temel bir rol oynar.
Üstelik bu bilgiye ulaşmak için herkesin aynı öğrenme yolunu izlemesi gerekmez. Mert hesap yaparak, Elif örnekler üzerinden anlatarak, Kerem karşılaştırmalar kurarak, Zeynep ise günlük hayatla bağlantı kurarak ilerliyordu.
Farklı yaklaşımlar, aynı sorunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı oluyordu.
6. Bölüm: Zeynep'in Düzenlediği Sayı Oyunu
Ertesi gün Zeynep, sınıfta küçük bir oyun düzenlemeyi önerdi. Öğretmeninin izniyle tahtaya birkaç sayı yazdı:
- 7.432
- 6.105
- 9.876
- 2.340
Her öğrenciden bir sayı seçmesini ve seçtiği sayıdaki rakamların sayı değerleriyle basamak değerlerini açıklamasını istedi.
İlk öğrenci 7.432 sayısını seçti.
“7'nin sayı değeri 7, basamak değeri 7.000. 4'ün sayı değeri 4, basamak değeri 400. 3'ün sayı değeri 3, basamak değeri 30. 2'nin sayı değeri de basamak değeri de 2.”
Ardından başka bir öğrenci 6.105 sayısını inceledi.
“6'nın basamak değeri 6.000. 1'in basamak değeri 100. Ortadaki 0'ın değeri 0. Son rakam olan 5'in sayı değeri ve basamak değeri 5.”
Oyun ilerledikçe öğrenciler bir örüntü keşfetti. Birler basamağındaki rakam ne olursa olsun, sayı değeri ile basamak değeri birbirine eşitti.
Zeynep bu kez soruyu biraz değiştirdi:
“Peki, onlar basamağındaki rakamın sayı değeriyle basamak değerinin eşit olması mümkün mü?”
Mert hemen cevap verdi:
“Rakam 0 ise ikisi de 0 olur.”
Ayşe Hanım bu cevabın üzerine önemli bir açıklama yaptı.
“Evet, 0 rakamı için böyle bir eşitlik vardır. Fakat normalde rakamın basamak değerini sayı değeriyle aynı yapan temel özellik, birler basamağında bulunmasıdır. Diğer basamaklarda ise 0 dışındaki rakamların basamak değerleri, sayı değerlerinin 10, 100, 1.000 gibi kuvvetlerle çarpılmasıyla oluşur.”
Bu açıklama, sorunun daha dikkatli anlaşılmasını sağladı. Çünkü “Hangi rakam?” sorusu bazen tek bir rakamın adını istemek için kullanılsa da matematiksel olarak en doğru cevap, rakamın bulunduğu basamağı belirtmektir.
Başka bir ifadeyle, birler basamağındaki rakamın sayı değeri ile basamak değeri eşittir. Ayrıca 0, bulunduğu basamak ne olursa olsun sayı değeri ve basamak değeri bakımından 0'a karşılık gelir.
Siz de oyunu deneyebilirsiniz: 4.582 sayısında hangi rakamın sayı değeri ile basamak değeri aynıdır? Peki, 0 içeren bir sayı seçerseniz açıklamanızda hangi ayrıntıyı belirtirsiniz?
7. Bölüm: Doğru Cevaptan Daha Fazlası
Etkinliğin sonunda öğretmen, öğrencilerden öğrendikleri en önemli şeyi bir cümleyle anlatmalarını istedi.
Mert, “Bir problemi çözmek için önce onu küçük adımlara ayırmak gerekir,” dedi.
Kerem, “Aynı soruyu farklı örneklerle kontrol etmek, cevabımızdan emin olmamızı sağlar,” diye ekledi.
Elif, “Bir konuyu anlamayan kişiye farklı bir örnek sunmak, onun öğrenmesine yardımcı olabilir,” dedi.
Zeynep ise “Bir bilgiyi günlük hayatla ilişkilendirdiğimizde onu hatırlamak kolaylaşır,” diye konuştu.
Öğretmen hepsini dinledikten sonra tahtaya büyük harflerle şu cümleyi yazdı:
“Doğru cevap önemlidir; fakat doğru cevaba nasıl ulaştığımızı anlamak daha kalıcı bir öğrenme sağlar.”
Bu cümle, hikâyenin matematiksel yönünün ötesine geçiyordu. Çünkü gerçek hayatta da insanlar problemleri farklı biçimlerde ele alır. Bazıları önce verileri sıralar, bazıları insanları dinler, bazıları geçmiş deneyimlerini hatırlar, bazıları ise yeni bir yöntem dener.
Stratejik düşünmek ile empati kurmak birbirinin karşıtı değildir. Bir problemi çözmek için plan yapmak kadar, çözümün başkalarını nasıl etkileyeceğini düşünmek de değerlidir. Aynı şekilde insanları anlamaya çalışmak, mantıksal düşünmenin önüne geçmez; çoğu zaman daha iyi sorular sormamızı sağlar.
Hikâyedeki karakterlerin katkısı da buradan doğuyordu. Mert'in planı, Elif'in açıklama biçimi, Kerem'in karşılaştırmaları ve Zeynep'in oyunu birbirini tamamladı.
Hiçbiri tek başına bütün öğrenme sürecini üstlenmedi. Birlikte düşündüklerinde ise sorunun cevabı herkes için daha anlaşılır hâle geldi.
8. Bölüm: Matematik Sorusu Üzerinden Toplumsal Bir Bakış
Bu küçük hikâyenin toplumsal yönü de var. Eğitimde bazen çocuklardan yalnızca doğru cevabı vermeleri beklenir. Hızlı cevap veren öğrenciler başarılı, daha fazla düşünen veya açıklamaya ihtiyaç duyan öğrenciler ise yavaş olarak görülebilir.
Oysa öğrenme tek bir hızdan ibaret değildir.
Bir öğrencinin doğru cevabı hemen bulması, onun her zaman en iyi açıklamayı yapacağı anlamına gelmez. Bir başka öğrencinin konuyu anlaması daha uzun sürebilir; ancak öğrendiğinde bunu başkalarına son derece açık biçimde aktarabilir.
Benzer şekilde, stratejik düşünmenin erkeklere, empatik yaklaşımın kadınlara ait olduğu gibi genellemeler de bireylerin gerçek yeteneklerini açıklamakta yetersiz kalır. Bu tür özellikler kişilik, deneyim, eğitim ortamı ve toplumsal beklentilerle şekillenebilir. Her erkek aynı şekilde düşünmediği gibi her kadın da aynı iletişim tarzını benimsemez.
Hikâyemizde erkek karakterlerin planlama ve çözüm geliştirme yönleri, kadın karakterlerin iletişim ve öğrenmeyi kolaylaştırma yaklaşımları öne çıkmış olsa da bu özellikler yalnızca tek bir cinsiyete ait değildir. Mert arkadaşını anlamaya çalışabilir, Elif stratejik bir plan hazırlayabilir, Kerem empatik davranabilir, Zeynep ise analitik bir çözüm geliştirebilir.
Asıl mesele, insanların belirli kalıplara uyması değil, sahip oldukları farklı becerileri ortak bir amaç için kullanabilmesidir.
Matematik sınıfında başlayan bu küçük olay, toplumsal hayata dair daha büyük bir soruyu da gündeme getiriyor: Birbirimizden farklı düşünmemizi bir engel olarak mı görüyoruz, yoksa birlikte daha iyi sonuçlara ulaşmamızı sağlayan bir fırsat olarak mı?
9. Bölüm: Sorunun Matematiksel Cevabı
Hikâyemizin başındaki soruya yeniden dönelim:
Sayı değeri ve basamak değeri eşit olan rakam hangisidir?
Cevap, temel matematik öğretiminde birler basamağındaki rakamdır.
Bunu anlamak için iki kavramı birbirinden ayırmak yeterlidir.
- Sayı değeri: Rakamın kendi değeridir. Örneğin 8 rakamının sayı değeri 8'dir.
- Basamak değeri: Rakamın bulunduğu basamağa göre aldığı değerdir. Örneğin 8 rakamı yüzler basamağındaysa basamak değeri 800 olur.
4.268 sayısını düşünelim:
- 4'ün sayı değeri 4, basamak değeri 4.000'dir.
- 2'nin sayı değeri 2, basamak değeri 200'dür.
- 6'nın sayı değeri 6, basamak değeri 60'tır.
- 8'in sayı değeri 8, basamak değeri 8'dir.
Son rakam olan 8 birler basamağında bulunduğu için iki değer eşittir.
Burada sıfırla ilgili küçük bir matematiksel ayrıntıyı da unutmamak gerekir. Örneğin 2.305 sayısında onlar basamağındaki 0'ın sayı değeri de basamak değeri de 0'dır. Dolayısıyla soru kelimesi kelimesine ele alındığında, sıfırın bulunduğu basamakta da iki değer eşit olabilir. Ancak genel kuralı ifade eden klasik okul sorusunun beklenen cevabı, birler basamağındaki rakam şeklindedir.
Bu ayrım, matematikte soruları dikkatle okumanın önemini gösterir. Doğru cevabı vermek kadar, cevabın hangi koşullarda doğru olduğunu açıklamak da gerekir.
10. Bölüm: Forumda Birlikte Düşünelim
Arkadaşlar, hikâyenin sonunda sizlere birkaç soru bırakmak istiyorum. Çünkü bazen basit bir matematik sorusu, farklı düşüncelerin paylaşılması için güzel bir başlangıç olabilir.
1. 7.593 sayısında sayı değeri ile basamak değeri eşit olan rakam hangisidir? Cevabınızı yalnızca rakamı yazarak değil, nedenini açıklayarak paylaşabilir misiniz?
2. 8.402 sayısında sıfırın bulunduğu basamağı düşündüğümüzde, sayı değeri ile basamak değerinin eşitliği hakkında ne söyleyebiliriz?
3. Sizce matematikte bir sorunun cevabını ezberlemek mi daha önemlidir, yoksa o cevabın mantığını anlamak mı? Neden?
4. Bir konuyu anlamayan arkadaşınıza yardım ederken hangi yöntemi kullanırsınız: örneklerle anlatmak, çizim yapmak, günlük hayattan bir olay seçmek veya birlikte alıştırma çözmek?
5. Siz de çocukluğunuzda matematikle ilgili yaşadığınız, bugün hatırladığınızda sizi gülümseten bir anı paylaşmak ister misiniz?
Bazen bir sorunun cevabı yalnızca bir satırda yazılabilir. Fakat o cevaba ulaşırken kurduğumuz bağlantılar, yaptığımız açıklamalar ve birbirimizden öğrendiklerimiz çok daha uzun bir yolculuğa dönüşebilir.
Bu hikâyede dört arkadaşın keşfettiği şey yalnızca basamak değeri değildi. Aynı zamanda birlikte düşünmenin, farklı yöntemleri denemenin ve bir bilgiyi başkasının anlayabileceği biçimde anlatmanın değeriydi.
Matematikte temel kuralı hatırlayalım: Birler basamağındaki rakamın sayı değeri ile basamak değeri eşittir. Sıfır gibi özel durumları değerlendirdiğimizde ise sorunun ifadesini dikkatle incelemek ve matematiksel açıklamamızı açıkça belirtmek gerekir.
Şimdi sıra sizde: Sizce günlük hayatta sayıların basamak değerini bilmek en çok hangi durumlarda işimize yarar? Yorumlarda kendi örneğinizi paylaşın; belki sizin verdiğiniz bir örnek, bu konuyu anlamakta zorlanan başka birine yardımcı olur.
Kaynak ve matematiksel dayanak
Bu yazıdaki açıklamalar, ilköğretim düzeyinde öğretilen onluk sayı sistemi, rakamların sayı değeri ve basamak değeri kavramlarına dayanmaktadır. Tarihsel bölümde ise Hint-Arap rakamlarının ve basamak değerine dayalı sayı yazımının genel tarihsel gelişimi esas alınmıştır. Hikâyedeki karakterler ve olaylar kurgusaldır; gerçek kişilere ait yaşanmışlık iddiası taşımaz.